<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="en">
	<id>https://notes.ashstewart.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Year_1_Sem_2%2FLC_Temperature_and_Matter%2FLecture_16</id>
	<title>Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter/Lecture 16 - Revision history</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://notes.ashstewart.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Year_1_Sem_2%2FLC_Temperature_and_Matter%2FLecture_16"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://notes.ashstewart.uk/index.php?title=Year_1_Sem_2/LC_Temperature_and_Matter/Lecture_16&amp;action=history"/>
	<updated>2026-10-13T15:09:39Z</updated>
	<subtitle>Revision history for this page on the wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.46.0</generator>
	<entry>
		<id>https://notes.ashstewart.uk/index.php?title=Year_1_Sem_2/LC_Temperature_and_Matter/Lecture_16&amp;diff=416&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ash: Import converted Year 1 Semester 2 lecture notes from 443937a7d37850a3c57dfa863f35e80d07f2ccbc</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://notes.ashstewart.uk/index.php?title=Year_1_Sem_2/LC_Temperature_and_Matter/Lecture_16&amp;diff=416&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-09-11T14:49:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Import converted Year 1 Semester 2 lecture notes from 443937a7d37850a3c57dfa863f35e80d07f2ccbc&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;!-- Converted from ashstewart7/university at 443937a7d37850a3c57dfa863f35e80d07f2ccbc; Temperature and Matter/lec_16.tex. --&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;pn-lecture-meta&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;b&amp;gt;Lecture 16: Statistical Physics III: Atmosphere and Boltzmann Factors&amp;lt;/b&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Thu 12 Mar 2026 13:00&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter/Lecture 15|← Previous lecture]] · [[Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter|Module]] · [[Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter/Lecture 17|Next lecture →]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Recap from last lecture:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;ul&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
We derived: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\rho_N(h) = \rho_N(0) \exp \left(- \frac{mgh}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$P(h) = P(0) \exp \left(- \frac{mgh}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
To give the number density and pressure as an exponential function of height in the atmosphere.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Since &amp;lt;nowiki&amp;gt;$mgh / k_B T$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; is being passed into an exponential, it must be dimensionless. Hence &amp;lt;nowiki&amp;gt;$k_B T / mg$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; must have dimensions of &amp;lt;nowiki&amp;gt;$h$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
This leads to the scale height &amp;lt;nowiki&amp;gt;$h_0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; where &amp;lt;nowiki&amp;gt;$P(h_0) = P(0) / e$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/li&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/ul&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Atmosphere Continued ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
We have established that the number density (number of fluid molecules per unit volume), at height 0, &amp;lt;nowiki&amp;gt;$\rho_N(0)$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; can be related to atmospheric pressure (&amp;lt;nowiki&amp;gt;$P(0)$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;) by: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\rho_N(0) = \frac{P(0)}{k_B T}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
To determine the total number of gas molecules in the slab of atmosphere with cross-sectional area &amp;lt;nowiki&amp;gt;$A$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;, we can integrate number density across all &amp;lt;nowiki&amp;gt;$h$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\begin{aligned} N &amp;amp;= A \int_{0}^{\infty} \rho_N(h) \, dh \\ &amp;amp;= A \int_{0}^{\infty} \rho_N(0) \exp\left(- \frac{mgh}{k_B T}\right) \, dh \\ &amp;amp;= A \rho_N(0) \int_{0}^{\infty} \exp\left(- \frac{mgh}{k_B T}\right) \, dh \\ &amp;amp;= A \rho_N(0) \left[- \frac{k_B T}{mg} \exp \left(- \frac{mhg}{k_B T}\right)\right]_0^\infty \\ &amp;amp;= -A \rho_N(0) \frac{k_B T}{mg} \left[0 - 1\right] \\ N &amp;amp;= A \rho_N(0) \frac{k_B T}{mg} \\ \implies \rho_N(0) &amp;amp;= \frac{Nmg}{A k_B T} \end{aligned}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
And using: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$h_0 = \frac{k_B T}{mg}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\rho_N(0) = \frac{N}{A h_0}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
This has a physical interpretation. If you took all &amp;lt;nowiki&amp;gt;$N$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; molecules and distributed them in a volume &amp;lt;nowiki&amp;gt;$Ah_0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;, i.e. our slab of cross-sectional area &amp;lt;nowiki&amp;gt;$A$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; with &amp;lt;nowiki&amp;gt;$h = h_0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;, the average density of this would be equal to &amp;lt;nowiki&amp;gt;$\rho_N(0)$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;. This defines &amp;lt;nowiki&amp;gt;$h_0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; additionally as the average height of an equivalent uniform atmosphere with the same number of molecules.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
We further define a new quantity: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(h) = \frac{A \rho_N(h)}{N}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Which gives the probability of (for a given specific particle) finding it at height &amp;lt;nowiki&amp;gt;$h$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Probability and Normalisation ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
We start from: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(h) = \frac{A \rho_N(h)}{N}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$h_0 = \frac{k_B T}{mg}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\rho_N(h) = \rho_N(0) \exp(-mgh / k_B T)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
And substitute our previous results for &amp;lt;nowiki&amp;gt;$\rho_N(0)$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; and &amp;lt;nowiki&amp;gt;$\rho_N(h)$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; in: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(h) = \frac{A}{N} \times \rho_N(0) \exp(-mgh / k_B T)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(h) = \frac{A}{N} \times \frac{N}{A h_0} \exp(-mhg / k_B T)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(h) = \frac{mg}{k_B T} \exp(-mhg / k_B T)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
As this is a probability, we need to check that it is normalised: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\int_{0}^{\infty} \Pr(h) \, dh$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$= \int_{0}^{\infty} \frac{A \rho_N(h)}{N} \, dh$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\frac{A}{N}\int_{0}^{\infty} \rho_N(h) \, dh$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\int_{0}^{\infty} \Pr(h) \, dh = \frac{1}{N} \left(A \int_{0}^{\infty} \rho_N(h) \, dh \right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
And as previously derived: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$A \int_{0}^{\infty} \rho_N(h) \, dh = N$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
So:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\int_{0}^{\infty} \Pr(h) \, dh = \frac{1}{N} \left(A \int_{0}^{\infty} \rho_N(h) \, dh \right) = \frac{N}{N} = 1$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
So &amp;lt;nowiki&amp;gt;$\Pr(h)$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; is normalised, as required!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Boltzmann Factors ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span&amp;gt;This is on the exam.&amp;lt;/span&amp;gt; We have the quantity &amp;lt;nowiki&amp;gt;$mgh / k_B T$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;, which is dimensionless. What does this quantity actually physically mean? &amp;lt;nowiki&amp;gt;$mgh$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; is a term for the potential energy (gravitational here), and &amp;lt;nowiki&amp;gt;$k_B T$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; is a term for thermal energy.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Boltzmann factors describe the probabilities of measuring a given energy state in a system. In general form: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_i) \propto \exp \left(-\frac{E_i}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
This is true for all energy states, i.e. a mass on a spring oscillating in SHM has: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(\text{state where extension is } x) \propto \exp \left(-\frac{0.5kx^2}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:TM-Y1S2-lec16-01.png|thumb|center|600px]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
From this figure, we can see that higher temperatures have a higher probability of observing higher energy states, which makes sense. We can use this to describe continuous energy distributions, or discrete ones (i.e. energy levels in atoms).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
The integral across all energy states must be equal to one.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Example: Simple Quantum System ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Consider a simple atom with two energy levels &amp;lt;nowiki&amp;gt;$E_0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt; and &amp;lt;nowiki&amp;gt;$E_1$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:TM-Y1S2-lec16-02.png|thumb|center|600px]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
What is the probability of finding the atom at energy state &amp;lt;nowiki&amp;gt;$E_0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;? &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_0) \propto \exp \left(- \frac{E_0}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Or adding a constant of proportionality: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_0) = C \exp \left(- \frac{E_0}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
And if both energy states have the same constant of proportionality, which is true here: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_1) = C \exp \left(- \frac{E_1}{k_B T}\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Since the probability must be normalised across all states: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_0) + \Pr(E_1) = 1$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$C \exp \left(- \frac{E_0}{k_B T}\right) + C \exp \left(- \frac{E_1}{k_B T}\right) = 1$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$1 = C \left(\exp \left(- \frac{E_0}{k_B T}\right) + \exp \left(- \frac{E_1}{k_B T}\right)\right)$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$C = \frac{1}{\exp(-E_0/k_B T) + \exp(-E_1 / k_B T)}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Is the constant of proportionality here. Hence: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_1) = \frac{\exp(-E_1 / k_B T)}{\exp(-E_0/k_B T) + \exp(-E_1 / k_B T)}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_0) = \frac{\exp(-E_0 / k_B T)}{\exp(-E_0/k_B T) + \exp(-E_1 / k_B T)}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
We can now do a bit of a maths trick: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_1) = \frac{\exp(-E_1 / k_B T)}{\exp(-E_0/k_B T) + \exp(-E_1 / k_B T)} \times \frac{e^{E_1 / k_B T}}{e^{E_1 / k_B T}}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\frac{1}{\exp \left(\frac{E_1 - E_0}{k_B T}\right) + 1}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Which lets us start considering limits. If we consider the limit as &amp;lt;nowiki&amp;gt;$T \to 0$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_1) \to 0 \text{ and } \Pr(E_0) \to 1$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt; The maths is unpleasant, but we can take it as given! This implies that in the low temperature limit, the atom always sits in the non-excited state.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
What about the high temperature limit? We begin with a Taylor expansion: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_1) \approx \frac{1}{1 + (E_1 - E_0)/k_B T + 1}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Now as &amp;lt;nowiki&amp;gt;$T \to \infty$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;: &amp;lt;div class=&amp;quot;pn-import-equation&amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;$$\Pr(E_1) \to \frac{1}{1 + 0 + 1} \implies \Pr(E_1) \to \frac{1}{2} \text{ and } \Pr(E_0) \to \frac{1}{2}$$&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
So in the high temperature limit, we end up with an even distribution between the two states.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:TM-Y1S2-lec16-03.png|thumb|center|600px]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Negative Temperatures ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
[[Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter/Lecture 15|← Previous lecture]] · [[Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter|Module]] · [[Year 1 Sem 2/LC Temperature and Matter/Lecture 17|Next lecture →]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Ash</name></author>
	</entry>
</feed>